PIRLANTA REHBERİ
4C Nedir?Pırlantanın DeğeriniBelirleyen Dört Kriter!
Dört Kriter
Pırlantanın değerini belirleyen dört temel ölçüt.
Her biri fiyat ve kaliteyi farklı şekilde etkiler.
EN ÖNEMLİ KRİTER
Cut — Kesim
4C'nin parlaklığı ortaya çıkaran kriterleri
Diğer üç kriter doğal özelliği temsil eder; ancak kesim insan elinin ürünüdür. Mükemmel renk ve netliğe sahip bir pırlanta, kötü kesilirse ölü görünür. Aynı şekilde, ortalama renk ve netlikte bir taş, mükemmel kesimle hayat bulur. Pırlantanın parlaklığını, ışık oyununu ve görsel etkisini belirleyen kriter — kesimdir.
Parlaklık
Beyaz ışık yansıması — taşın parıltısı.
Renkli Işıltı
Işığın renk spektrumuna ayrılması ve gökkuşağı efekti; yaşam belirtisi.
Hareket Parıltısı
Hareket halindeki taşın ışıltısı. Yüzeyde dans eden parıltı oyunu.
CUT GRADE
Yuvarlak Brilliant Skalası
Excellent
Mükemmel
İdeal oranlar, maksimum ışık ve parlaklık
Very Good
Çok İyi
Çok iyi oranlar, yüksek parıltı
Good
İyi
Kabul edilebilir kesim
Fair
Orta
Belirgin sapmalar var
Poor
Düşük
Zayıf kesim, mat görünüm
** Önemli: Cut Grade sadece yuvarlak brilliant pırlantalar için verilir. Oval, markiz, damla gibi fancy shape’lerde Polish ve Symmetry değerleri dikkate alınır.
TEKNİK STANDART
Kesim Oranları
GIA Cut Grade’i belirleyen parametreler
Table Size
Tablo boyutu
%54-57
Total Depth
Toplam derinlik
%59-62.5
Crown Angle
Taç açısı
34-35°
Pavilion Angle
Paviyon açısı
40-40.6°
Girdle
Rondist
Optimum
RENKSİZLİK SKALASI
Color — Renk
GIA D-Z renksizlik skalasıyla ölçülen kalite kriteri
Doğal pırlantalar tamamen renksiz değildir. Çok hafif sarı, gri veya kahverengi tonlar içerebilir. Ne kadar renksiz ise o kadar değerlidir. GIA renk skalası D harfiyle başlar (tamamen renksiz) ve Z’ye kadar uzanır (belirgin sararma). D-Z kategorisi dışına çıkan renkli pırlantalar — pembe, mavi, sarı, yeşil — “Fancy Color” sınıfında değerlendirilir.
Renksizlik
Pırlantanın hiç renk içermediği ideal durum — D-F sınıfı.
Doğal Tonlar
Işığın renk spektrumuna ayrılması ve gökkuşağı efekti; yaşam belirtisi.
Sararma
Belirgin sarı tonun fark edildiği seviye — K ve sonrası, fiyat avantajı sağlar.
COLOR GRADE
GIA D-Z Renk Skalası
D – F
Renksiz
Tamamen renksiz, en saf kategori
G – J
Beyaza Yakın
Çok hafif sarı tonu, gözle ayırt edilemez
K – M
Hafif Sarı
Hafif sararma, ışıkta fark edilebilir
N – R
Belirgin Sarı
Sarımsı tonlar net, fiyat avantajı
S – Z
Açık Sarı
Belirgin sarı renk, nadir tercih
TEKNİK STANDART
Renk Değerlendirmesi
GIA renk skalasını belirleyen parametreler
Color Grade
Renk derecesi
D — Z
Master Stones
Referans taşlar
6’lı Set
Light Source
Işık kaynağı
Beyaz Floresan
Viewing Angle
Bakış açısı
Pavilion’dan
Distance
Mesafe
8-12 inç
İÇ SAFLIK ÖLÇÜSÜ
Clarity — Berraklık
Pırlantanın iç yapısındaki doğal kusurların görünürlük derecesi
Pırlanta, milyonlarca yıl önce yerin derinliklerinde oluşurken çevresindeki minerallerden, kristallerden ve gazlardan etkilenir. Bu süreç içine küçük “inklüzyon” denilen doğal kusurların hapsolmasına yol açar. İnklüzyonlar pırlantanın imza özelliğidir — her taşı biricik kılar. Berraklık derecesi, bu kusurların boyut, sayı, konum ve görünürlüğüne göre belirlenir. Ne kadar az ve görünmez ise o kadar değerlidir.
İnklüzyon
Pırlantanın içindeki doğal mineral parçacıkları, kristal yapılar veya boşluklar — her taşın doğal imzası.
Yüzey Kusuru
Pırlantanın dış yüzeyindeki çizik, kabarık veya kesim izleri — "blemish" olarak adlandırılır.
Şeffaflık
Işığın taşın içinden geçerken karşılaştığı engellerin azlığı — kristal saflığının görsel ifadesi.
CLARITY GRADE
GIA Netlik Skalası
FL / IF
Kusursuz
10x büyütmede inklüzyon görünmez
VVS1 / VVS2
Çok Çok Az
Uzman gözüyle dahi zor görülür
VS1 / VS2
Çok Az
10x büyütmede görülür, çıplak gözle değil
SI1 / SI2
Az Görülür
10x büyütmede net, çıplak gözle nadir
I1 / I2 / I3
Görülür
Çıplak gözle fark edilir, fiyat avantajı
TEKNİK STANDART
Netlik Değerlendirmesi
GIA netlik skalasını belirleyen parametreler
Magnification
Büyütme
10x Loupe
Inclusion Type
İnklüzyon türü
10+ Çeşit
Position
Konum
Tablo / Pavilion
Size
Boyut
Mikroskopik
Effect
Etki
Şeffaflığa
AĞIRLIK ÖLÇÜSÜ
Carat — Karat
Pırlantanın ağırlığını ve görsel boyutunu belirleyen ölçü
“Karat” kelimesi, antik dönemde ölçü birimi olarak kullanılan keçiboynuzu (carob) tohumundan gelir. Bu tohumlar şaşırtıcı biçimde aynı ağırlığa sahipti. Modern karat sistemi 1907’de standartlaşmıştır: 1 karat = 0.20 gram = 200 miligram. Bir karat 100 “puan”a bölünür — yani 0.50 ct, “yarım karat” veya “50 puan” olarak ifade edilebilir. Ancak unutulmamalı: karat ağırlık ölçüsüdür, boyut değil. İki taş aynı karatta olabilir ama farklı çaplarda görünebilir — kesim oranlarına bağlı.
Ağırlık
Karatın gerçek tanımı — pırlantanın kütle ölçüsü, gram cinsinden 0.20'ye eşit.
Boyut
Görsel etki — taşın çapı milimetre cinsinden, kesim kalitesine göre değişir.
Algı
İki taş aynı karatta olsa da, kesim ve oranları algılanan büyüklüğü farklılaştırır.
KARAT TABLOSU
Karat ve Çap İlişkisi
0.25 ct
4.1 mm çap
Günlük takı, küpe ve hafif aksesuarlar için
0.50 ct
5.1 mm çap
Yarım karat klasik, yüzük segmentinin başlangıcı
1.00 ct
6.5 mm çap
Nişan yüzüğü standardı, görsel etki dengeli
1.50 ct
7.4 mm çap
Premium nişan, tek taş kolye için ideal
2.00 ct
8.2 mm çap
Özel tasarım, koleksiyon parçaları
SEKTÖR STANDARDI
Magic Sizes — Büyülü Boyutlar
Pazar fiyatlarında belirgin sıçramalar yaratan psikolojik karat sınırları
0.50 ct
Yarım Karat
İlk Eşik
0.75 ct
Üç Çeyrek
Orta Sınır
1.00 ct
Tam Karat
Büyük Sıçrama
1.50 ct
Bir Buçuk
Premium Eşik
2.00 ct
Çift Karat
Lüks Sınır
4C Ötesi
Hangi Faktörler Daha Fiyatı Etkiler?
4C, pırlanta fiyatının yaklaşık %85-90’ını açıklar. Geriye kalan faktörler:
- Fluorescence (floresan) — Strong floresan taşı %10-15 ucuzlatabilir
- Menşei (origin) — Güney Afrika vs Rusya gibi kaynak belirtmek fiyatı etkileyebilir
- Sertifika kurumu — GIA en pahalı, IGI biraz daha uygun
- Lazer kazıma (inscription) — Premium segmentte beklentidir
- Shape trend — Oval şu anda prim yapıyor, yuvarlak stabil